Wat een armzalige omgeving hebben we gecreeerd met zijn allen! Daarom alleen al zou je willen dat de parken veranderen in boomgaarden en de speelweides in moestuinen. Daar zouden de vogels en de insecten, de konijnen en de padden wel voor zijn. Gelukkig is in de stedenbouw het definitieve einde van het modernisme in zicht. De scheiding van functies is uit en menging is helemaal hot. Daardoor kan nagedacht worden over de landbouw in de stad. Waar we eerder de shetlandpony’s uit de tuinen joegen, nu willen we de boerderijen weer erin. Amsterdam is beroemd om een zeer specifieke vorm van intensieve stadstuinbouw (horticulture). We kweken in geavanceerde omstandigheden “Cannabis sativa” op kleine zolderetages en in keldertjes.

Dat is een goede bron van inkomsten voor de kweker, zo’n 1000 euro per maand heb ik me laten vertellen. De benodigdheden voor het kweken zijn te verkrijgen op de Oudezijds Achterburgwal, midden in het centrum van de stad: groeilampen, kweekbakken, meststoffen en zaden, metertjes en een deskundige verkoper. Daarnaast hoeden we sinds kort in de stad ganzen en eenden. Elk stadsdeel heeft een boer aangenomen die zich ontfermt over dit loslopend gevogelte. Sinds kort worden wij stadsmensen erop gewezen dat deze beesten liever gras eten dan brood en worden wij dus ook direct betrokken bij het gezond houden van deze dieren. We hebben alleen nog geen Amsterdamse eendeneieren en ganzenlever in de winkel. Het einde van het modernistisch denken over de stad kwam naar ik denk een 40 jaar geleden op. We kregen in ons pure Holland ineens een toevoer aan werkkrachten uit de mediterrane landen. Wij verwende Hollanders met dikke portemonnees fietsten vrolijk door de parken en lagen op de weides en keken naar het groen. De nieuwe groep minder bedeelden zag allemaal eten om zich heen dat niemand nam. Ze zagen stadslandbouw om zich heen en konden het niet aanzien dat appels verrotten onder de bomen, kastanjes vielen zonder geraapt te worden, zaden wegwaaiden, heerlijke paddenstoelen bleven staan en ga zo maar door. Ze sloegen aan het oogsten en geef ze eens ongelijk. Dat heeft onze ogen voor een meer gemengde stad geopend denk ik. Ik had eens een project, zo’n 10 jaar geleden waar de beheerder klaagde dat de kastanjeboom in het park elk najaar er van langs kreeg om de kastanjes te oogsten.

De boom was geplant om naar te kijken! Hij was per slot van rekening geen boer die sloofde voor de consument maar een stadse plantsoenbeheerder die snoeide en zaagde voor het mooi. Hij besloot de boom te kappen, dit kon zo niet langer. Ik probeerde nog een voorstel om 100 kastanjebomen te planten, of nee 50 en dan ook nog appels en peren. En misschien gedeeld beheer? De beheerder moest er niets van hebben. Weg ermee, je eet niet van een parkboom! Deze generatie beheerders is nu gelukkig grotendeels met pensioen. En we planten heel wat eetbaars in straat en tuin. Nog steeds voor het plezier want we zijn rijk genoeg om gewassen worteltjes te kopen en verse groenten en fruit uit nabije en verre landen. Het oogsten is een belevenis – het is ontspanning. We gaan met vrienden aardbeien plukken en koeien melken in de stadsrand als we even geen zin hebben in een theater of dance event. Oogsten is recreëren en de stadsrandboer springt daar handig op in. Laatst dineerde ik met ARCAM in een stal.

Naast ons was een box met kleine kalfjes, zo schattig. Maar dat is het helemaal niet, het is wreed want om zoveel mogelijk melk van de koe te krijgen worden de kalfjes direct na geboorte weggehaald bij de moeder en gevoed met poedermelk. We zaten in een wreed decor te eten, maar stadse mensen weten dat vaak niet. En dat weet de boer weer. Onze relatie met dieren is sowieso vreemd. Het islamitisch slachtfeest, waarbij de familie een schaap op het balkon heeft staan voor het juiste moment dat het geslacht kan worden, vinden we niet kunnen. Dieren slachten doe je niet in de openbaarheid. Dat is zielig. Dus hebben we wel smikkelbossen en pluklandjes maar geen jachtvelden.

Van trend naar noodzaak

Een moestuin is weer helemaal in. Menige jonge familie zit het weekend op de vele moestuinen in de stadsranden en kweekt. Een echte moestuin kost veel tijd, en ik kan het weten want ik heb zelf een moestuin. Hoeveel tijd stop ik daar in en is het goedkoper dan naar de supermarkt gaan? Wat ik oogst moet ik eerst zaaien, en dat zaad kost 2 euro per zakje in de Intratuin. Als ik voor een opdrachtgever werk verdien ik 80 euro per uur gemiddeld. Het seizoen begint in maart en mijn tuin meet 12 bij 5 meter. In de lente moet je spitten, voorkweken in de kas, uitplanten en zaaien en daarna eindeloos onkruid wieden. Dat kost mij gemiddeld 12 uur per week gedurende 3 maanden (maart, april, mei) is 144 uur. Dan ga ik oogsten: bessen, die moeten worden ingemaakt, sla en andere bladgroenten, heel veel courgettes, radijs en wortel. Dat kost me met inmaken ook zo’n 8 uur, daarnaast blijf ik wieden, moet ik vrijkomende bedjes opnieuw inzaaien, dat is zeker 8 uur gedurende de maanden juni en juli, is 208 uur inmiddels x 80= 16.640 euro. In augustus is het even rustig op de tuin en ga ik op vakantie, eerder kan niet want dan is de oogst verpest. Dan begint het najaar waarin de appels en peren van de boom komen en moeten worden verwerkt. Ondertussen onkruid wieden, 12 uur per week voor twee maanden, wordt 352 uur x 80 = 28.160 euro. Eind oktober, als de vorst nog niet heeft toegeslagen, kun je nog pompoenen oogsten, en kool. Dan houdt het op en moet je de boel helemaal opruimen om in maart weer aan de slag te gaan. Kost je een paar dagen flink doorwerken, zeg 18 uur. Dat kom je op een totaal aan tijd op 370 uur = 29.600 euro voor 60m2 groentetuin, gemiddeld 493 euro/m2. Dure sla dus. Maar het houdt me gezond, ik ga niet naar de sportschool a 150 euro per maand (1.800 euro), ik ga niet naar de psycholoog a 175 euro per uur (tweewekelijks 2 uur = 9.100 euro) en ik ga minder uit a 150 euro per avond (20 avonden thuis = 3.000 euro). Dus per saldo kosten de groentes die in oogst 29.600-13.900=15.700 euro ofwel 261 euro/m2 per jaar. Dat is afgerond 15.500 euro voor een jaar lang groenten en fruit als het tenminste fatsoenlijk weer is. (Ingekorte lezing over stadstuinieren, gehouden op de bijeenkomst Glimpses georganiseerd door ARCAM)